Is angst een emotie of een symptoom?

Misschien heb je ADD en ADHD en ontdek je soms in jezelf dat je op een bepaalde manier angstig bent. Of dat je er momenten zijn waarin die ene angst je even helemaal meesleurt en gek maakt.

Er zijn zoveel mensen – met of zonder ADHD – die lijden aan angst. Volgens psychiater Bram Bakker wordt elk jaar het grootste deel van antidepressiva in Nederland voorgeschreven aan mensen met angsten.

A N G S T.

Wat is angst eigenlijk?

“Mentaal Beter”, de site van een netwerk van gz-psychologische en psychiatrische hulp, noemt angst zelfs een emotie.

Wat? Angst een emotie!?

Nou ja, als hulpverleners al niet weten wat angst is… hoe willen ze dan mensen helpen die daar zoveel last van hebben?

Laten we meteen voorop stellen dat we het hier niet hebben over acute, verse angst die ontstaat wanneer je plotseling in een dierentuin oog in oog staat met een losgebroken Bokito-gorilla. De angst die je voelt wanneer je onverwacht de dood in de ogen kijkt, is niet de angst waarover ik het hier heb. Er zijn dagelijks gelukkig maar een paar mensen in Nederland die zo’n acute doodsangst meemaken.

Nee, de angst waar ik het hier en nu over heb, is de angst ten gevolge van denkprocessen.

=

Bekende en onbekende oorzaken van angst

Vaak vertellen mensen mij over hun “zeer hardnekkige angststoornis”.

Datgene wat zij meemaken, is hels.

Daarover heb ik geen enkele twijfel: de inhoud van hun vertellingen komen overeen met de inhoud van de moeilijkste, depressieve momenten uit mijn eigen leven: ongrijpbare angsten van allerlei aard (met beelden) die benauwden, beklemden, verlamden en verscheurden.

De oorzaak of aanleiding van een hardnekkige angststoornis kan bekend of onbekend zijn.

– Onder onbekende oorzaken schaar ik bijvoorbeeld intense dingen die je in je vroege jeugd (voor je derde jaar) hebt meegemaakt en die je als kind niet behoort mee te maken. Als zulke ervaringen later uitmonden in angsten, dan kun je als volwassene meestal niet goed bij de kern van deze symptomen komen en lijken ze extra groot en overweldigend.

– Onder bekende oorzaken schaar ik alle oorzaken die mensen weten te noemen of zelfs vermoeden.

Maar of de oorzaak van je angst nou bekend is of niet, feit blijft dat er in alle gevallen altijd gedachten meespelen. Anders gezegd: zonder gedachteprocessen kun je geen angsten ervaren.
Of denk jij dat het anders is en weet jij iets wat ik niet weet?

=

Angstaanjagende gedachten

Gedachten.

We staan er zelden bij stil dat we een aantal typen gedachten in ons hoofd hebben die gelijktijdig kunnen optreden.

Ik onderscheid minimaal 3 soorten denken:

– denken in taal en woorden

– denken in beelden (inclusief o.a. geluids-en temperatuursensaties)

– denken in tijd

Bij mensen met angsten spelen alle drie die denkvormen een rol en alle zorgen ze voor veranderingen in de lichaamscellen. M.a.w.: gedachten beïnvloeden je lichaam (o.a. je ademhaling en spierspanning) en je stemming.

En alle gedachtetypes veroorzaken ook nog allerlei nieuwe gedachten en die zorgen wederom voor verandering in lichaam, stemming en brein.

Het hele verschijnsel kan snel groeien en hard uitbreiden!

En angst = wanneer dat verschijnsel zich sneller uitbreidt dan jij kunt verteren of integreren. Dat vliegt de zaak in korte tijd in de fik.

=

Hoe angst groeit door herinneringen

Hoe gedachten angst laten groeien, dat is duidelijk waar te nemen bij mensen met fobieën: elke grote en zware fobie is ooit begonnen met een kleine angst.

Ik ken een jong volwassene die als kind – vlak voor het slapen gaan – geschrokken is van een fladderende mot in zijn slaapkamer en ik heb die schrik in de loop der jaren zien uitgroeien tot angst voor alle dag- en nachtvlinders en later voor alle insecten en voor vogels.

=

Hoe angst groeit door taalgebruik

Wat gebeurt er precies als mensen uitspreken dat ze iets “spannend” vinden?

Aan dat ene woord kan van alles gekoppeld zijn.

Vaak zijn mensen zich dat nauwelijks bewust.

Als mensen zeggen iets “spannend” te vinden, dan:

  1. … zeggen ze iets over een lichamelijke gewaarwording en een gevoel/emotie.
  2. …. DENKEN ze gelijktijdig terug aan een eerder moment waarop zo’n gevoel, emotie en lichamelijke gewaarwording plaatsvond.
  3. … DENKEN ze vooruit aan het eventueel opnieuw krijgen van zulke gevoelens, emoties en gewaarwordingen.

Je zou punt 1 nog met recht ‘voelen’ kunnen noemen.

Bij punt 2 en punt 3 zijn er echter duidelijk denkprocessen die het spel bepalen.

=

Gedachten zijn de bron van angst

Gedachten zijn de bron van de meeste angsten waaronder Nederlanders lijden. Wat je maar kunt bedenken, je kunt er bang voor worden.

Van motten tot mannen.

Van verliefdheid tot pijn.

Van aanraking tot alleen zijn.

Van chaos in je hoofd tot stilte.

Gedachten kunnen verhaaltjes zijn, overtuigingen (“Die pijn gaat nooit meer weg”), innerlijke beelden en voorstellingen (“Ik zag mezelf al voor de rest van mijn leven in een rolstoel zitten”).

Al deze gedachten leiden – zonder uitzondering – tot chemische reacties in het lichaam: schrik, vrees en angst.

=

=

Zeven bijzondere waarheden over angst

Hier komen zeven bijzondere waarheden rondom angst:

1 – Angst is ongrijpbaar.

2 – De richting waarin angsten zich ontwikkelen, is dezelfde als de richting waarin de gedachten gaan.

3 – Niemand kan angst verminderen door zich denkend bezig te houden met de inhoud van die angst.

4 – Bij elk angst zitten innerlijke beelden en geluidsfilmpjes. De beelden zijn de ingang tot de uitgang.

5 – Acuut stoppen met een bepaald soort denken brengt een acuut stoppen van een bepaald soort angst. Ontspanning helpt hierbij.

6 – Elke manier van vechten met het gevoel van angst maakt dat gevoel van angst groter en intenser.

7 – Angst helemaal te doorvoelen in het gehele lichaam – zonder oordeel, voorkeur of afkeur – is een flinke opgave en kan met de juiste ondersteuning een enorm aangename bevrijding opleveren.

Angst is geen realiteit, angst is meer als een spook.

De beste metafoor voor angst komt van mystici als Boeddha en Osho: angst is als het duisterste donker en het duisterste donker blijkt onvindbaar wanneer iemand het licht aanmaakt.

En de mensen weten al uit eigen ervaring: als je begint te vechten met die angst, dan is dat vechten gegarandeerd de beste manier om die angst te vergroten, te verlengen en te doen uitbreiden.

=

Wil je meer weten?

Kijk dan rond op deze site.

Of maak meteen een (kennismakings)afspraak en ik zal je laten ontdekken hoe jij bij jezelf het licht kunt aandoen.

Zodat je weer grip krijgt op jouw eigen leven.
=
+
=

https://www.mentaalbeter.nl/nl-NL/Mentaal-Beter-Volwassen/De-hulpvraag-1-1/Angststoornis#

Wat zijn de vier algemene kenmerken van adhd, add en andere psychische problemen?

In mijn praktijk begeleid ik mensen met add, adhd, angsten en depressies. Tussen deze mensen bestaan er uiteraard veel verschillen, maar ze vertonen ook een aantal opvallende overeenkomsten. En waarschijnlijk lees jij deze blog omdat je nu op de een of andere manier te maken hebt met adhd, add en/of angst.

Ik noem die overeenkomsten de vier ‘algemene kenmerken’ van mensen met psychische problemen en aandoeningen. Die vier kenmerken worden niet als zodanig genoemd in de DSM <de Diagnostic and Statistical Manual (of mental disorders), de categorieënbijbel van psychiaters>.

Hier komen ze:
=

1 – Gevoelig voor suggesties

Mensen met add, adhd en psychische problemen zijn sensitief van aard. Vriendelijk. Warmhartig. Ze zijn gevoelig voor suggesties.
=

2 – Vechten

Mensen met add, adhd en psychische problemen vechten of tegen anderen of tegen zichzelf. Tegen hun gedachten, hun gevoelens, hun gedrag, hun lichaam. Er is altijd iets niet goed (genoeg), er is altijd wel iets wat weg moet of vernietigd moet worden. Of iets wat niet mag. Of iets wat ontweken moet worden. Dit vechten berooft een mens van diens levenskracht — soms tot wel 90% van diens dagelijkse energie — en het levert hem of haar nooit gezondheid op.
=

3 – Te grote stappen

Mensen met add, adhd en psychische problemen nemen meestal te grote stappen in de richting van hun doel. Ze raken daardoor snel gefrustreerd en verliezen hun geduld. Dat ongeduld is zeker niet vreemd wanneer je weet hoe overweldigend angsten, kwalen, beperkingen, chaos, emoties, wanen en dwangmatig gedrag kunnen zijn.
=

4 – Gevangen in het denken

Mensen met add, adhd en psychische problemen zitten gevangen in hun denken. Ze ervaren problemen als terugkerend, denken er veel over na en hebben niet in de gaten dat die problemen alleen maar groter en erger worden door al dat denken en door het praten erover. Vrijwel elk probleem en gevoel wordt benaderd via denken in inhoudelijke ordeningen (wat is het, waardoor komt het, door wie, wanneer gebeurt het, waarom heb ik dit?). En de enorme invloed van innerlijke beelden op hun stemmingen en gemoed valt hen vaak niet op.
=

Deze vier algemene kenmerken van mensen met add, adhd en en andere psychische problemen en aandoeningen vormen de basis waarop ik mensen in mijn praktijk begeleid.

=

 

‘Wat zijn nou de belangrijkste kenmerken van ADHD?’

Vaak wordt mij gevraagd: ‘Wat zijn nou de belangrijkste kenmerken van adhd?’
En meestal hebben die vraagstellers bij zichzelf of hun kind een vermoeden van adhd en zijn ze die 18 gedragssymptomen tegengekomen uit de DSM-V *.
=

Wat de belangrijkste kenmerken van ADHD zijn?
Als je dat aan mij vraagt, dan kan ik alleen een ongewoon antwoord geven.

Dan kan ik alleen maar vertellen wat de belangrijkste kenmerken van mensen met ADHD zijn.

Ik heb nu negen jaar als coach met mensen met adhd.
En daarnaast begeleid ik ook mensen met add, angst en depressie. En ook bij hen herken ik deze kenmerken.

Hou je vast!
Ga er even bij zitten.
En laat diep tot je doordringen wat ik hier zo dadelijk ga beweren.
Want de vier kenmerken die ik hier zal noemen, staan niet als zodanig in de DSM vermeld. Het zijn algemene kenmerken van mensen met ADHD.
=

DE VIER HOOFDKENMERKEN VAN MENSEN MET ADHD
De vier kenmerken van adhd – en vrijwel elke andere psychische kwaal – zijn volgens mij de volgende:
=
1 – GEVOELIG VOOR SUGGESTIES
Deze gevoeligheid voor suggesties noemen sommigen ‘hypnosegevoeligheid’. Het is een kwaliteit die je vooral bij vriendelijke en zachtaardige mensen tegenkomt bij wie ambitie en competitie meestal niet de eerste en sterkste neiging is. Deze mensen zijn gevoelig voor prikkels, niet omdat er teveel prikkels zijn maar omdat ze gemakkelijk bestuurd worden door prikkels die een bepaalde kracht hebben en die herhaald worden.
=

2 – VECHTEN
Mensen met psychische symptomen vechten met de wereld en vooral met zichzelf. Ze vechten tegen hun gedachten, hun gevoelens, hun gedrag en hun omstandigheden.
In alle gevallen gaat enorm veel energie verloren aan strijd.
En dat doen ze niet met opzet. Ze zijn zo gemaakt; het vechten is het gevolg van onze maatschappij waarin ambitie en competitie onvermijdbaar zijn.

=

3 – TE GROTE STAPPEN ZETTEN
Als je overvallen wordt door psychische symptomen, dan wil je daar zo snel mogelijk vanaf. Dat is logisch. Bovendien ben je in zulke situaties terechtgekomen zonder dat je er iets aan kon doen. En dat voelt gewoon k**. Dus ga je vaak te grote stappen dromen en zetten en raak je logischerwijs snel gefrustreerd omdat het geplande resultaat uitblijft. Door het nemen van te grote stappen zie je veel belangrijke dingen over het hoofd.
=

4 – GEVANGEN IN DENKEN
Mensen met psychische symptomen zitten gevangen in hun denken. Net als iedereen in een moderne maatschappij. Vrijwel iedere volwassene benadert de werkelijkheid via het denken.
Bij mensen met psychische problemen echter lijkt de samenhang, harmonie en effectiviteit van het supersnelle denken meer dan gemiddeld afwezig.

Nou, waarschijnlijk vind je dit een absurd kenmerk.
Misschien denk je zelfs dat dit echt regelrecht onzin is.
Dat klopt als je niet weet dat je als volwassene ook kunt stoppen met denken (zonder dood te gaan!).
Dat klopt ook als je vindt dat niet-denken onmogelijk is of saai.
Dat klopt ook als je niet weet hoe je die stroom van gedachten kunt kalmeren en stoppen.

Maar ik weet het zeker: zonder denken kun je geen problemen ervaren.

 

COACHTRAJECT
Het kenmerk ‘vechten’ is voor mij het eerste praktische aandachtspunt in het begeleiden van mensen met een probleem. Het is heel gemakkelijk om mijn ‘coachees’ te laten ontdekken waar en wanneer ze aan het vechten zijn en dát ze inderdaad aan het vechten zijn.
Gek genoeg hebben mensen dat vaak niet meer door, zo gewend zijn ze er al aan geraakt.
Ik durf zelfs van een vecht-gewoonte te spreken. Of een vecht-verslaving.

En vervolgens beschik ik over allerlei vriendelijke technieken en methoden om deze over het algemeen liefdevolle mensen te laten ervaren hoe fijn de eigen levenservaring wordt wanneer het vechten voor even verdwijnt.
=

WIL JIJ OOK ONTDEKKEN HOE DEZE VIER KENMERKEN VOOR JOU WERKEN?

E-mail me en vraag een wederzijds vrijblijvend kennismakingsgesprek aan tegen een symbolische prijs (zie tarieven).

 

*
De afkorting DSM staat voor ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders’.
Het is een handboek dat in wereldwijd overleg door psychiaters is samengesteld.
De bedoeling ervan is om eenduidigheid en zorgvuldige ordening te bieden in het beschouwen van psychische aandoeningen.

Het woord ‘diagnostic’ verdient je aandacht!
Psychiater Menno Oosterhoff er al op heeft gewezen dat het woord “diagnostic” vertaald dient te worden met ‘classificatie’ en niet met diagnose. De DSM is dus een classificatie-handboek voor psychiaters. En dus absoluut geen boek om zelf je eigen kwalen en lasten te bepalen!